In september 2022 begonnen de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Hogeschool van Amsterdam (HvA) aan een ambitieuze stap richting een circulaire economie. Samen met Seenons zetten zij een traject in om afval structureel te verminderen en recycling te vergroten binnen hun onderwijs- en onderzoeksinstellingen.
De gezamenlijke ambitie is concreet en meetbaar: 33% minder afval en 70% recycling in 2026. Dat betekent niet alleen minder afval produceren, maar vooral ook slimmer omgaan met grondstoffen die al in omloop zijn.
Van afval naar grondstof als uitgangspunt voor de UvA en HvA
Uit een grondstoffenonderzoek bij de onderwijs-en onderzoeksinstellingen bleek dat er op het gebied van afval scheiden en verwerken veel winst te behalen was. In 2021 werd bij UvA en HvA in totaal 1.647.000 kilo afval geproduceerd, waarvan slechts 11% werd gerecycled. Een groot deel van het afval belandde op één hoop en werd verbrand.
Op basis van deze inzichten is het visieplan ‘Van afval naar grondstof’ opgesteld. Binnen dit plan vormen twee duidelijke doelen de leidraad:
- 33% afvalreductie in 2026, door onder andere andere inkoopkeuzes en het gebruik van herbruikbare verpakkingen. Dat is circa 540.000 kilo minder afval.
- 70% recycling van het resterende afval in 2026, zodat afvalstromen worden ingezet als grondstof voor nieuwe producten. Dit is ten opzichte van 11% recycling in 2021.
Een nieuw afvalbeleid vraagt om een andere inrichting van de campus
Om deze doelen te behalen stelden de UvA en HvA een nieuw afvalbeleid op, gericht op verminderen, scheiden en vooral het gescheiden verwerken van afval. Voor de uitvoering van dit beleid zochten zij een partner en kozen zij voor Seenons.
Seenons is verantwoordelijk voor het inzamelen, verwerken en recyclen van het afval van de instellingen. Daarbij werd ook gekeken naar hoe afvalscheiding in de dagelijkse praktijk eenvoudiger en logischer kon worden ingericht.
In alle gebouwen zijn naar schatting 20.000 kleine prullen- en papierbakken vervangen door 800 centrale afvalstations, waarin afval wordt gescheiden in vier afvalstromen:
- GFT
- bekers en eetservies
- PMD + restafval
- papier
Scheiden gebeurt daarbij zoveel mogelijk zonder plastic afvalzakken, met als doel 75% minder gebruik van plastic afvalzakken. De oude prullenbakken kregen bovendien een nieuw leven: ze zijn gerecycled tot achterwanden voor de nieuwe afvalstations.
Draagvlak creëren onder studenten, medewerkers én bezoekers
UEen cruciaal onderdeel van het traject is het meekrijgen van alle gebruikers van de gebouwen: studenten, medewerkers, bezoekers en externe partners. Afval scheiden werkt alleen als iedereen begrijpt waarom en hoe.
Daarom lanceerden de UvA en HvA samen met Seenons de campagne ‘Maak je afval bruikbaar’. Deze campagne stimuleert gebruikers om afval zorgvuldig te scheiden en de waarde van afval als grondstof te herkennen. Deelnemers die de bijbehorende test succesvol afronden, ontvingen de titel ‘recyclingexpert’.
Inzicht krijgen in afvalstromen met een gerichte afvalanalyse
Naast beleid en inrichting is inzicht essentieel om te kunnen verbeteren. De UvA en HvA stelden zichzelf een aanvullende Zero Waste-doelstelling: in 2026 moet het jaarlijkse bedrijfsafval per gebruiker zijn teruggebracht van 18,3 naar 12,3 kilo.
Om hierop te kunnen sturen, wordt gebruikgemaakt van het Seenons-platform, waarin afvalstromen en analyses samenkomen en inzicht geven in waar verbeteringen mogelijk zijn. In 2023 is gestart met een afvalanalyse, waarbij via steekproeven is onderzocht wat er daadwerkelijk in de verschillende afvalbakken terechtkomt. De centrale vragen waren: waar kan beter gescheiden worden, en welke stromen belanden nu onterecht bij het restafval?
Samenwerking met partners voor fysieke afvalanalyses
De afvalanalyses zijn uitgevoerd in samenwerking met Eureco, een onderzoeksbureau gespecialiseerd in fysiek onderzoek naar afval- en grondstofstromen. Op vijf UvA/HvA-locaties is het afval letterlijk uitgesplitst en geanalyseerd.
Om dit mogelijk te maken, werd ook het partnernetwerk van Seenons ingezet. Omdat Eureco met grote vrachtwagens niet in de binnenstad kon komen, zorgde Pantar voor het ophalen van het afval en het transport naar een hub buiten de stad, waar Eureco de analyse kon uitvoeren.
Eerste inzichten en verbeterpunten uit de afvalanalyse
Uit de afvalanalyse kwamen een aantal duidelijke inzichten naar voren:
- De grote variatie aan verpakkingen en de complexiteit van scheidingsregels maken correct scheiden lastig.
- Er is winst te behalen door duidelijker te communiceren over wat waar hoort, bijvoorbeeld:
De inzichten uit de analyse helpen om samen te bepalen waar verbeteringen mogelijk zijn. In overleg met UvA en HvA wordt gekeken wat in de praktijk het meeste verschil kan maken. Na het doorvoeren van verbeteringen wordt opnieuw een afvalscan gedaan om te zien wat deze stappen opleveren.
Samen werken aan minder afval en meer recycling
Met een duidelijke ambitie, een aangepast afvalbeleid en steeds beter inzicht in de praktijk werken UvA, HvA en Seenons aan 33% minder afval en 70% recycling in 2026. Door beleid, inrichting, gedrag en data met elkaar te verbinden, krijgt afval steeds meer de waarde van grondstof in plaats van restproduct.
Wil jij net als de UvA en HvA ook samenwerken met partners aan een afvalvrije wereld? Neem dan contact op. Één van onze waste warriors denkt graag met je mee!
